Bodrum’da salı ve cumaları, Yalıkavak’ta perşembe, Turgutreis'te cumartesi,  salı günleri Milas’ta pazar kuruluyor.

Renkler ve kokular : Farklı bir Bodrum

Sedef Borovalı, serbest gazeteci
Skylife dergisi, Ocak 2000 *
 

Çeşitli renklerin dillerle karıştığı ve insanların günlük sorumluluklarından kurtulmanın rahatlığına, deniz kenarında güneşin altında vardığı yaz aylarında, Akdeniz’in kıyı şehirlerine akın eden insan kalabalığına alışıksınızdır. Sokaklar, plajlar, çay bahçeleri ve barlar gece gündüz, renkli kıyafetli, güneşte yanmış tenler ve kahkahalarla doludur.Sonra sonbahara kışa dönüşürken, sessizlikle birlikte terkedilmişliğin melankolik sesi geri döner.

Bu değişimin özellikle yoğun hissedildiği yerlerden biri Bodrum’dur. Kısa günleri ve uzun geceleri ile burada kış aylarının, kendi yalvaran güzellikleri vardır ve yerel pazarların canlı koşuşturmasında melankoliden eser yoktur. Tam bu mevsimde, aydınlık renkleri ve taze, birbirine karışmış kokularıyla bu pazarları ziyaret etmek büyük bir keyif. Bodrum’da veya çevredeki başka bir köyde olsun, haftanın her günü pazar kurulmakta.

Bodrum’un giysi pazarı, civardaki bölgelerden temin edilen kumaşlarıyla ünlüdür. Her zevke hitap eden desen ve renk alemi, pazara bir panayır havası veriyor.

Kumaşların yanında, kilimler, halılar, ev eşyaları ve her türde kıyafetler bulunmakta. Komşu tezgahların, müşteri kapmak için esprili kelime alışverişlerini dinlemek de işin eğlenceli kısmı.

Alıcı ve satıcı belli bir ürün üzerinde anlaştıklarında, pazarlık başlar. Solgun güneş, kışın mavi göğünden gülümsediğinde, tezgah sahipleri ve müşteriler aynı şekilde keyifli oluyorlar.

4-5 sene öncesine kadar pazar, Bodrum yollarında kurulmakta idi, yeni pazar açıldığında önce herkes itiraz etti.

Şimdi ama, herkes alışmış görünüyor. Perşembe ve cuma günleri gıda maddelerine ayrılmış durumda ve bu kadar olağanüstü çeşitte sebze ve meyveyi başka bir yerde bulmak zor olurdu. Mütevazı havucun bile 3-4 çeşidi var.

Nerdeyse tüm yarımadayı kaplayan meyve bahçelerinden toplanan mandalinalar, portakallar, limonlar sarı ve turuncunun her tonunda, parlayan yığınlar oluşturmakta. Burada ayrıca, Ege mutfağında çok sevilen hardal ve ısırgan gibi yabani otlar var.

Yağmurdan sonra bol bol yenilebilir mantar ortaya çıkıyor ve protein bakımından çok zengin olduklarından, et yerine de sevilerek yeniliyorlar. En çok sevilen, narin kokusu şekilsiz biçimini yalancı çıkaran çintar mantarı. Zeytinyağında kızartılsın ya da pişirilsin, harika bir yiyecek.

Kim demiş, Türkiye’de peynir konusunda az seçenek var diye ? Bu konuda Fransa ile yarışabileceğimizi size söylüyorsam, bana inanmalısınız. Tezgahlarda her kalıpta, büyüklükte, renkte ve kokuda peynir sunulmakta. Taze labne peyniri, tulum peynirinin her çeşidi, krem peynir, keçi sütünden peynir, taze, olgun Kars peyniri, beyaz peynirin çeşitli türleri ve daha birçok başka çeşit, karar vermenizi zorlaştırıyor. Kahvaltıdaki ortakları zeytinlerin de, burada aynı şekilde çok çeşidi var : siyah zeytinler, pembe renkli kiraz zeytinleri, koyu ve açık yeşil zeytinler, çizik ve kırma zeytinler. Yeteri kadar erken pazarda olursanız, satıcıların size sunacağı tadımlık zeytin ve peynirlerle doyurucu bir kahvaltı yapabilirsiniz.

BBizde, çoğunlukla geldikleri uzak ülkelere dair izlenimler uyandıran baharatların renkleri ve çeşitleri özellikle büyüleyici. Asılı duran kurutulmuş patlıcanların, biberlerin domates ve bamyanın görüntüleri ağzımızı sulandırıyor. Bu bölgenin büyükçe bamyaları, beklenmedik kadar nazik ve nefis. Tabi burada, bardakta veya petek halinde, turuncunun her tonunda çam balı bulunabilir. Çam balı ve yabani karakovan balı, hepsi burada sunulmakta. Besin değeri açısından şehir yumurtalarından daha zengin sarıları olan köy yumurtaları, taze ve belki hala sıcak olarak mevcut. Köylü kadınlar, ev yapımı bazlama, sade, baharatlı veya zeytinli mısır getiriyorlar.

Her yaştan satıcılar da renk açısından, en azından sundukları şeyler kadar görkemli ve çeşitli. Herkes bir şeyler satabilir ve hiç biri pazarlığa karşı değil. Pazartesi, Bodrum’un 20 km. kuzeyindeki Güvercinlik’te pazar kuruluyor. Bu köydeki pazar, civardaki diğer pazarlardan daha mütevazi, ama direkt deniz kenarındaki rengarenk konumundan dolayı, ziyaret edilmeye değer. Bir tarafta satış tezgahları diğer tarafta da ağlarını toplayan balıkçılar var. Birkaç küçük balık restoranı günlük gezinizi renklendiriyor.

Bu pazarda gıda malzemeleri ve kıyafet de mevcut ve buradan alışveriş yapan köylülerin sayısı az değil. Satıcıların sevdikleri yerler var. Ve böylece her pazarın kendine ait bir karakteri var. Örneğin birçok Yalıkavak’lı satıcı Bodrum’daki pazara gitmiyor. Turgutreis pazarına giden Milaslı kumaş satıcıları Milas’taki pazar aynı gün kurulduğundan, Salı günü Bodrum’daki pazarda tezgah açmıyorlar. Çarşamba günleri Ortakent ve Gümüşlük’te kurulan daha küçük pazarların da ziyaretçileri az değil.

Gümüşlük dışındaki Kadıkale sokağında kurulu pazardaki gezintiden sonra, balık yemek için hemen deniz kenarındaki restoranların birine uğrayabilirsiniz. Cumartesi günleri Turgutreis’te kurulan pazar en sevilen pazarlardan biri. Bu pazarda Bodrumdaki gibi sonsuz çeşitlilikte kumaş tezgahları olan bir pazar. Milaslı kilim ve halı satıcılarının da burada tezgahları var. Yabani otlar, zeytin yağı ve peynir ile birlikte çok çeşitli gıda maddeleri sunulmakta. Turgutreis’in, öğlenleri bir dizi lezzetli sebze yemeği ve pilav sunulan, fiyatı uygun geleneksel restoranları var.

Haftanın son günü olan Pazar günü, eski havaalanında kurulan Mumcular pazarına ayrılmış. Bu da başka bir küçük pazar, sessiz ve günlük mutfak ihtiyaçları için yeterli.

Güneş yavaş yavaş batarken, satıcılar için de malzemelerini toplama vakti gelmiş oluyor. Kumaş topları ve kıyafetler kolilere konuluyor, sebze ve meyve kasalara, otlar ve baharatlar torbalarına. Herkes acele içinde, birkaç saatte tezgahlar boşalmış ve satıcılar eve dönmüş oluyor.

Sadece kediler ve köpekler etrafta çöpleri karıştırıyorlar Akşam olurken sessizlik başlıyor ve kısa bir süre önce mallarını öven ve müşterilerle pazarlık yapan satıcıların seslerinin havada yankılandığına inanmak çok zor. Ama ertesi sabah, çok renkli ve sesli sahne tekrar başlıyor.

Bu nedenle bir pazarı kaçırdığınız için üzülmeyin..